آیا سود بیمه عمر حلال است؟

برای پاسخ به این سؤال و بررسی فقهی و شرعی سودهای پرداختی در قراردادهای بیمه عمر در سه بخش این موضوع را بررسی می‌کنیم:

  • بخش اول: تطبیق بیمه عمر با عقود اسلامی
  • بخش دوم: مقایسه سود بیمه عمر با ربا
  • بخش سوم: نظر مراجع محترم تقلید
بخش اول: تطبیق بیمه عمر با عقود اسلامی

نخست باید ببینیم که آیا در صدر اسلام مشابه قرارداد بیمه عمر قراردادی بوده است یا خیر (مراجعه به سنت)
یکی از عقود اسلامی، عقد مضاربه است. در عقد مضاربه فرد اموال و دارایی خود را جهت تجارت یا سرمایه‌گذاری در اختیار فرد دیگری قرار می‌دهد و در آن شرط می‌شود سود بین طرفین تقسیم شود.
در قرارداد بیمه عمر، بیمه‌گذار سرمایه لازم (حق بیمه) را در اختیار بیمه‌گر قرار می‌دهد و بیمه‌گر مطابق آیین‌نامه ۶۸ شورای عالی بیمه متعهد می‌شود حداقل ۸۵ درصد منافع به‌دست‌آمده را به بیمه‌گذار پرداخت نماید. پس قرارداد بیمه عمر نوعی قرارداد مضاربه است.

و اما یک ابهام
در قرارداد مضاربه طرفین در سود و زیان شریک هستند؛ اما در بیمه عمر ما سود تضمینی داریم و شبهه از همین‌جا آغاز می‌شود.

واقعیت بیمه عمر این است که سود قطعی بیمه عمر سالیانه محاسبه می‌شود. درعین‌حال برای تمام سال‌های قرارداد سود تضمینی از پیش تعیین‌شده است. حال اگر در یک سال سود به‌دست‌آمده توسط بیمه‌گر (قرض گیرنده) کمتر از سود تضمینی باشد سود بیمه عمر دارای شبهه اساسی است و بیمه‌گر در این قرارداد پس از پرداخت سود تضمینی زیان نموده است. لازم به ذکر است تاکنون این اتفاق که سود کسب‌شده شرکت‌های بیمه کمتر از سود تضمینی باشد رخ نداده است. بنابراین سودهایی که تاکنون پرداخت‌شده بدون مشکل است.

بخش دوم: مقایسه سود بیمه عمر با ربا

در این بخش بیمه عمر با ربا مقایسه و تفاوت‌های آن ذکر می‌شود.
مهم‌ترین تفاوت‌ها عبارت‌اند از:

  • ربا عمدتاً مربوط به قرض‌های کوتاه‌مدت است درصورتی‌که بیمه عمر یک قرارداد بلندمدت است.
  • در ربا میزان سود توسط قرض دهنده از قبل تعیین می‌شود، ولی در بیمه عمر برعکس است؛ یعنی میزان سود توسط بیمه‌گر تعیین می‌شود.
  • سود ربا از قبل کاملاً مشخص است. ولی بیمه عمر مشخص نیست و میزان سود پس از مشخص شدن بازده سرمایه‌گذاری شرکت بیمه به‌صورت سالیانه اعلام می‌شود.
  • سود ربا قطعی است، اما سود بیمه عمر مبتنی بر احتمال است؛ بنابراین عدم قطعیت دارد و چون عدم قطعیت دارد بنابراین ربا نیست.
  • در ربا پول یا کالا معمولاً قرض داده می‌شود اما در بیمه حق بیمه به‌عنوان قرض پرداخت نمی‌شود بلکه هدف آن تأمین آرامش روحی و روانی نسبت به آینده برای بیمه‌گذار است.
  • در ربا معمولاً قرض گیرنده نیاز شدید داشته و عمدتاً زیان می‌بیند، ولی در بیمه عمر نیاز فوری در کار نیست و جنبه پس‌انداز و سرمایه‌گذاری دارد و به نفع طرفین معامله هست.
  • ربا معمولاً یک قرارداد برد باخت است. برد قرض دهنده و باخت قرض گیرنده.
بخش سوم: نظر مراجع محترم تقلید

طبیعی است بسیاری از مردم به دلیل ابهام از مراجع تقلید استفتا می‌کنند.
در این بخش فتوای برخی از مراجع تقلید عظیم الشان ارائه می‌شود.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای:

اگر بر طبق مصوبه مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان پرداخت می‌شود مانعی ندارد.

حضرت آیت‌الله مکارم شیرازی:

بیمه یکی از عقود مستحدثه است که در عرف معمول است و چنانچه شرایط عامه عقود در آن جمع باشد شرعاً اشکالی ندارد و باید بر اساس قراردادی که بسته‌شده عمل شود و می‌توان سهمیه افراد را به‌صورت درصدی و نه ریالی، تعیین نمود و مشمول ادله وجوب وفای به عقد است.
هرگاه این قرارداد به‌عنوان مضاربه و یا شرکت در یک کار سودآور بوده باشد و آنچه را بیمه می‌پردازد به‌عنوان سود محسوب شود مانعی ندارد.

حضرت آیت‌الله سیستانی:

اگر معامله شرعی انجام شود و برای مثال در قرارداد مقدار سود را تعیین نکنند بلکه نسبتی از سود را معین کنند اشکال ندارد؛ اما اگر اساس معامله بر پرداخت مبلغی به‌عنوان سود در مدت مقرر باشد ربا و حرام است.

حضرت آیت‌الله صافی گلپایگانی:

اگر سرمایه‌گذاری واقعی باشد و درصدی اضافه بابت سود آن بدهند مانعی ندارد؛ اما اگر قرض به‌شرط زیاده باشد ربا و حرام است.

حضرت آیت‌الله نوری همدانی:

چنانچه سود تحت عنوان عقود شرعی باشد بدون اشکال است.

نتیجه‌گیری:

اگر بخواهیم سود بیمه عمر را به مضاربه و ربا تشبیه کنیم، قرارداد بیمه عمر بیشتر و بیشتر شبیه مضاربه است.
یکی از اهداف اساسی بیمه عمر ارائه حمایت‌های لازم به اقشار جامعه است و این هدفی کاملاً مقدس است.

جهت دریافت مشاوره حرفه ای و کاملأ رایگان بیمه عمر اینجا را لمس کنید

پاسخ دادن

دیدگاه خود را وارد کنید
لطفا نام خود را وارد کنید