تاریخچه بیمه عمر در ایران و جهان

بیمه عمر به شکل امروزی بعد از بیمه‌های دریایی و آتش‌سوزی پدید آمده است.
در روزگاران کهن سربازان رومی با پرداخت مبالغی از حقوق خود به‌عنوان حق عضویت و مبلغ ورودی، صندوق‌هایی تشکیل می‌دادند که در صورت کشته شدن در جنگ، صندوق‌ها مخارج کفن‌ودفن و پرداخت غرامت خانواده‌هایشان را به عهده می‌گرفتند

در آثار قرون‌وسطی نیز نشانه‌هایی از قرارداد بیمه مستمری دیده‌شده است.

اولین بیمه‌نامه عمری که به رسمیت شناخته‌شده و اطلاعات کافی درباره آن در دست است در ژوئن 1583 در بیمه بورس سلطنتی لندن منعقد گردید.

با ورود به دوره رنسانس صنعتی و ایجاد نهادهای مالی همچون بانک‌ها و فروش اوراق قرضه دولتی، نوعی شرکت توسط فردی ایتالیایی به نام تونتین ابداع شد که آمیخته‌ای از یک نوع بیمه عمر و سرمایه‌گذاری در اوراق قرضه بود.

تونتین چیست؟ بانکداری ایتالیایی به نام لورنزو تونتی» که مقیم فرانسه بود برای رفع  مشکلات مالی این دولت طرحی پیشنهاد کرد که بنام خود او  تونتین معروف شد.

تونتین سازمانی بود که افراد هم سن و سال گروهایی تشکیل می‌دادند و هر یک مبالغی یکجا یا به‌صورت اقساط به صندوق مشترک می‌پرداختند که صرف خرید اوراق قرضه از خزانه دولت می‌شد. بهره این وام بسته به سن خریداران متفاوت بود داشت، برای جوانان 5% و برای پیران 5/12% بود.
در پایان مدت قرارداد سرمایه تشکیل‌شده بین اعضاء زنده تقسیم می‌شد و به‌موازات این اقدام شرکت منحل می‌شد، به‌این‌ترتیب وراث فرد متوفی عضو شرکت، وجهی دریافت نمی‌کردند.

در طول قرن هجدهم میلادی، ریاضیات و آمار نیز وارد این رشته از بیمه‌شده و به‌مرور نحوه محاسبه حق بیمه جنبه علمی و تخصصی یافت.

دولت‌های وقت هم مشوق و پشتیبان تونتین بودند زیرا با وضع قوانین از طریق فروش اوراق قرضه، موجودی صندوق را در اختیار خود می‌گرفتند و صرف هزینه‌های روزمره می‌کردند. در سال 1906 قوانین جدیدی برای شرکت‌های تونتین در فرانسه وضع گردید. در حال حاضر دو شرکت در این کشور به همین نام مشغول بکار هستند. تونتین را می‌توان یک نوع بیمه نامه به شرط حیات همراه با سرمایه گذاری تلقی کرد.

اولین شرکت بیمه عمر در سال 1762 در انگلستان تأسیس شد و اولین بررسی عملی درباره بیمه عمر در سال 1812 منتشر گردید. از آن به بعد شرکت‌های بسیاری به صورت سهامی یا تعاونی در کشورهای اروپا و در آمریکا پا به عرصه وجود گذاردند. در سال 1912 در کشور فرانسه 20 شرکت سهامی،24 شرکت تونتینی و تعاونی و 19 شرکت خارجی به فعالیت بیمه عمر اشتغال داشتند.

در طول قرن نوزدهم با تلاش‌های دانشمندانی همچون برنولیفد، پارسیوو اولر علم آکچواری که تلفیقی از علم احتمالات ومحاسبات مالی است به وجود آمد. از آن پس بیمه عمر از صورت شرط بندی و برد و باخت بیرون آمد و بر پایه محکم علمی استوار گشت. متخصصین فن را آکچوئر نامیدند.

توسعه بیمه عمر در آمریکا پس از جنگ جهانی دوم قابل توجه است. در این کشور در سال 1946 تعداد 473 شرکت فعالیت داشتند اندوخته ریاضی شرکت‌های بیمه این کشور در همین سال بالغ‌بر 1505 میلیون دلار بود و تعداد 26 میلیون دلار بیمه‌نامه جدید صادرشده بود.

بیمه عمر در ایران به‌وسیله نمایندگی یک شرکت بیمه خارجی به نام ویکتوریا در سال 1314 آغاز شد. این نمایندگی بعد از یک سال فعالیت منحل شد و پرتفوی خود را که شامل 150 بیمه‌نامه بود به شرکت سهامی بیمه ایران که آن زمان تازه تأسیس‌شده بود، واگذار کرد.

اولین بیمه‌نامه از نوع مختلط (عمر و پس‌انداز) متعلق به یک تاجر تبریزی به نام جبار صالح نیا با سرمایه 600 لیره انگلیسی بود که سرمایه آن در انقضای مدت به بیمه‌گذار پرداخت شد.

شرکت بیمه ایران از سال 1315 به‌عنوان اولین شرکت بیمه ایرانی، بیمه عمر را به بازار ارائه کرد و با تأسیس سایر شرکت‌های بیمه ایرانی توسط بخش خصوصی بعد از سال 1332 خورشیدی فروش انواع بیمه‌های عمر از رشد قابل‌توجهی برخوردار شد.

بیمه ایران تا سال 1336 تنها شرکتی بود که در ایران به این رشته از بیمه اقدام می‌کرد، اما در سال 1336 شرکت سهامی بیمه ملی و در سال 1340 شرکت سهامی بیمه امید نیز به عملیات بیمه عمر پرداختند.

در سال 1353 شرکتی به نام بیمه بین‌المللی ایران و آمریکا تأسیس شد که به‌صورت تخصصی در حوزه بیمه عمر و حوادث فعالیت می‌کرد و با کمک متخصصان آمریکائی شبکه بزرگ نمایندگی در تهران و در شهرهای بزرگ به وجود آورده بود و درفروش بیمه‌های عمر به‌سختی می‌کوشید و به موفقیت‌های قابل‌توجهی نیز دست‌یافته بود.

این اقدامات بیمه ایران را برانگیخت که درصدد ایجاد یک نمایندگی قوی بیمه عمر برآید. به این منظور در شهریورماه 1355 اقدام به تأسیس یک شرکت مختلط با مشارکت یک شرکت بیمه آمریکائی به نام ایران عمر کرد. این شرکت توانست در اولین سال فعالیت خود در سال 1356 تعداد 1238 بیمه عمر به فروش برساند. این در حالی بود که در سال قبل از تأسیس شرکت ایران عمر یعنی سال 1355 شرکت سهامی بیمه ایران توانسته بود 920 فقره بیمه‌نامه عمر بفروشد.

هم‌اکنون با فعالیت شرکت‌های بیمه خصوصی در بازار، این رشته بسیار فعال‌شده و شرکت‌های بیمه خصوصی در جذب بیمه‌های عمر و ارائه طرح‌های جدید بیمه عمر بر دولتی‌ها پیشی گرفته‌اند.

در آن سال‌ها شرکت‌های خصوصی نقش مهمی در معرفی و گسترش این‌گونه بیمه‌نامه‌ها در بازار بر عهده داشتند.

شرکت‌های بیمه ایران، آریا، ملی، آسیا، البرز، امید، ساختمان و کار، حافظ، تهران، دانا و توانا در قبل از انقلاب درزمینهٔ بیمه‌های عمر فعال بودند بعد از انقلاب، تمامی شرکت‌های خصوصی، ملی اعلام گردید و در سال 1360 باهم ادغام و پرتفوی عمر شرکت‌های بیمه ملی شده نیز به شرکت بیمه آسیا منتقل شد.

با تأسیس شرکت‌های خصوص، در اوایل دهه 80 شمسی، نوع روزآمدی از این نوع بیمه‌ها که مزایای بیشتری داشت و مورد استقبال جهانی نیز قرارگرفته بود، توسط بیمه پاسارگاد وارد بازار کشور شد و با تأکید بیمه مرکزی، هم‌اکنون از سوی اغلب شرکت‌های بیمه با عناوین مختلفی همچون بیمه عمر و تأمین آتیه، بیمه عمر و سرمایه‌گذاری، بیمه جامع زندگی، عمر و تشکیل سرمایه، ارمغان زندگی و … در بازار عرضه می‌شود. هم‌اکنون با فعالیت شرکت‌های بیمه خصوصی در بازار، این رشته بسیار فعال‌شده و شرکت‌های بیمه خصوصی در جذب بیمه‌های عمر و ارائه طرح‌های جدید بیمه عمر بر دولتی‌ها پیشی گرفته‌اند.

اهمیت بیمه عمر در عصر حاضر تا حدی است که در بررسی بین‌المللی سنجش سطح توسعه‌یافتگی کشورها، به‌عنوان شاخصی معتبر مطرح‌شده است و تقاضای بیمه عمر در کشورها، با متغیرهای تولید ناخالص داخلی سرانه، شاخص توسعه انسانی، امید به زندگی و جمعیت رابطه مثبت معنادار و با متغیرهای نرخ تورم و نرخ بهره رابطه منفی معناداری دارد.

پاسخ دادن

دیدگاه خود را وارد کنید
لطفا نام خود را وارد کنید